АНУ, САУДЫН АРАБЫН ЦӨМИЙН ГЭРЭЭ ШИНЭ ЭРСДЭЛ ДАГУУЛАВ

2026-07-23
АНУ, САУДЫН АРАБЫН ЦӨМИЙН ГЭРЭЭ ШИНЭ ЭРСДЭЛ ДАГУУЛАВ

АНУ-Саудын Арабын цөмийн гэрээ шинэ эрсдэл дагуулав

АНУ болон Саудын Араб иргэний зориулалттай цөмийн эрчим хүчний салбарт хамтран ажиллах шинэ гэрээ байгууллаа. Энэхүү хэлэлцээр нь Саудын Арабын атомын эрчим хүчний хөтөлбөрийг хөгжүүлэхэд чухал алхам болохын зэрэгцээ Ойрхи Дорнодын аюулгүй байдлын асуудалтай холбогдон олон улсын анхаарлыг татаж байна.

Саудын Араб эрчим хүчний эх үүсвэрээ төрөлжүүлэх, газрын тосноос хамааралтай эдийн засгийн бүтцээ өөрчлөх зорилтын хүрээнд цөмийн эрчим хүчийг хөгжүүлэхээр зорьж байгаа юм. Тус улс “Vision 2030” хөгжлийн хөтөлбөрийн хүрээнд сэргээгдэх болон цөмийн эрчим хүчний салбарт хөрөнгө оруулалтаа нэмэгдүүлж, ирээдүйн эрчим хүчний хэрэгцээгээ хангах шинэ гарц эрэлхийлж байна.

Гэвч энэ гэрээ зөвхөн эрчим хүчний асуудлаар хязгаарлагдахгүй байна. Олон улсын шинжээчдийн анхааруулж буйгаар цөмийн технологи эзэмших үйл явц нь бүс нутгийн стратегийн тэнцвэрт байдалд нөлөөлөх эрсдэлтэй. Учир нь атомын цахилгаан станцад ашигладаг уран боловсруулах технологи нь тодорхой нөхцөлд цөмийн зэвсгийн үйлдвэрлэлтэй холбоотой хэрэглээнд шилжих боломжтой байдаг.

Ялангуяа Саудын Араб уран баяжуулах, цөмийн түлш үйлдвэрлэх дотоодын чадавх хөгжүүлэх сонирхолтой байгаа нь олон улсын анхаарлыг татаж байна. Ураныг бага түвшинд баяжуулах нь эрчим хүчний зориулалттай боловч өндөр түвшинд баяжуулсан тохиолдолд цөмийн зэвсгийн хөтөлбөрт ашиглах боломжтой тул энэ асуудал дэлхийн аюулгүй байдлын хамгийн эмзэг сэдвүүдийн нэг хэвээр байна.

АНУ-ын Конгресст ч уг гэрээний талаар байр суурийн зөрүү гарч эхэлжээ. Хэлэлцээрийг дэмжигчид Саудын Арабтай стратегийн хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлэх нь АНУ-ын бүс нутаг дахь нөлөөг хадгалах ач холбогдолтой гэж үзэж байна. Харин эсэргүүцэгчид цөмийн технологийн хяналт сулрах нь Ойрхи Дорнодод шинэ зэвсгийн өрсөлдөөн үүсгэх эрсдэлтэйг анхааруулж байна.

Энэ асуудал Ираны цөмийн хөтөлбөртэй мөн холбоотойгоор илүү анхаарал татаж байгаа юм. Хэрэв бүс нутгийн нэг улс цөмийн чадавхаа нэмэгдүүлбэл бусад улс орнууд ижил түвшний боломж эрэлхийлэх эрсдэлтэй гэж шинжээчид үздэг.

АНУ-ын тал харин энэхүү хамтын ажиллагаа нь зөвхөн энхийн зорилготой цөмийн эрчим хүчний хөгжлийг дэмжихэд чиглэж байгаа бөгөөд олон улсын хяналт, аюулгүй байдлын шаардлагыг мөрдөнө гэж мэдэгдэж байна. Мөн Вашингтон Саудын Арабын цөмийн салбарт оролцох замаар Хятад, Орос зэрэг орнуудын бүс нутаг дахь нөлөөг хязгаарлах стратегийн ач холбогдолтой гэж үзэж байгаа юм.

Ийнхүү АНУ, Саудын Арабын байгуулсан шинэ цөмийн гэрээ нь нэг талаас эрчим хүчний салбарын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх алхам болж байгаа ч нөгөө талаас Ойрхи Дорнодын цөмийн өрсөлдөөн, бүс нутгийн аюулгүй байдлын асуудлыг дахин хөндсөн томоохон үйл явдал болж байна.USA und Saudi-Arabien wollen iranische Atombombe verhindern