НӨХӨН ТӨЛБӨРИЙН ШУДАРГА ЁСНЫ ДЭЛХИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ ЭХЭЛЛЭЭ

2026-06-17
НӨХӨН ТӨЛБӨРИЙН ШУДАРГА ЁСНЫ ДЭЛХИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ ЭХЭЛЛЭЭ

Гана Улсад өнөөдөр олон улсын өндөр түвшний “Нөхөн төлбөрийн шударга ёс”-ны сэдэвт дэлхийн хэмжээний чуулган албан ёсоор эхэллээ. Энэхүү арга хэмжээ нь Атлантын боолын худалдаа болон колоничлолын үеийн түүхэн гэмт хэргийн улмаас үүссэн хохирлыг хэрхэн үнэлж, ямар хэлбэрээр нөхөн төлөх боломжтой талаар улс орнуудын байр суурийг нэгтгэх зорилготой юм.

Чуулганы хүрээнд Африк тивийн орнууд, Карибын бүс нутаг, Европ болон Америкийн хэд хэдэн улсын төлөөлөгчид оролцож, түүхэн шударга ёс, хүний эрх, эдийн засгийн нөхөн сэргээх асуудлыг олон талаас нь хэлэлцэж байна. Ялангуяа боолчлолын үеийн алдагдсан хүний эрх, эдийн засгийн хохирлыг зөвхөн ёс зүйн түвшинд бус, бодлого, санхүүгийн механизмын хүрээнд хэрхэн шийдвэрлэх вэ гэдэг асуудал хурц яригдаж байна.

Тус хэлэлцүүлэгт оролцогчид нөхөн төлбөрийг шууд мөнгөн хэлбэрээр олгох, эсвэл хөгжлийн төсөл, боловсрол, дэд бүтэц, хөрөнгө оруулалтын хөтөлбөрөөр дамжуулан хэрэгжүүлэх эсэх дээр санал зөрөлдөж байгаа бөгөөд энэ нь хэлэлцүүлгийн гол маргаантай сэдэв болоод байна.

Мөн зарим улс орнууд өнгөрсөн түүхийн хариуцлагыг өнөөгийн улс төр, эдийн засгийн бодлогод хэрхэн уялдуулах талаар тодорхой эрх зүйн тогтолцоо шаардлагатай гэж үзэж байгаа бол нөгөө тал нь боолчлолын түүхэн хохирлыг олон улсын түвшинд албан ёсоор хүлээн зөвшөөрч, бодит нөхөн сэргээх арга хэмжээ авах нь зайлшгүй гэж мэдэгдэж байна.

Олон улсын шинжээчдийн үзэж байгаагаар энэхүү чуулган нь зөвхөн түүхийн асуудлыг сөхсөн уулзалт бус, харин дэлхийн хэмжээнд “нөхөн төлбөрийн шударга ёс” гэсэн шинэ ойлголтыг бодлогын түвшинд хэлбэржүүлэх оролдлого болж байгаа бөгөөд үр дүн нь ирээдүйн олон улсын харилцаанд тодорхой нөлөө үзүүлэх магадлалтай гэж дүгнэж байна.

Чуулган үргэлжилж байгаа бөгөөд талууд ойрын хугацаанд хамтарсан уриалга болон зөвлөмж гаргахаар ажиллаж байна.Int'l Day for Remembrance of Slave Trade and its Abolition marked in Ghana, Benin-XinhuaAfrican-Caribbean Dialogue on Justice through Reparations held at University of Pretoria as part of AU Year on Reparations - Centre for Human Rights